Namaakproducten

Achtergrond

Namaken is bijzonder lucratief voor dubieuze zakenmensen. Ze maken misbruik van de goede reputatie die de oorspronkelijke fabrikant van de geneesmiddelen met grote investeringen heeft verworven voor zijn kwaliteitsproducten. Vervalser hebben vooral belangstelling voor producten waarvan ze het uiterlijk gemakkelijk kunnen namaken; ze vinden het onbelangrijk om ervoor te zorgen dat ze de juiste bestanddelen bevatten. Ze kunnen hun producten bij wijze van spreken in hun achtertuin fabriceren en trekken zich niets aan van de gedetailleerde en strenge wettelijke bepalingen voor de fabricage van kwaliteitsgeneesmiddelen. Alleen daardoor hebben ze een enorm financieel voordeel vergeleken met de producent van het authentieke product, nog los van het feit dat ze geen onderzoek hoeven te financieren. In veel landen is het risico op echte sancties relatief laag. Daarom valt gemakkelijk te begrijpen dat namaakgeneesmiddelen produceren meer winst kan opleveren dan drugshandel (en de kans op controle en sancties is ook kleiner). De namaakgeneesmiddelen mogen dan vaak worden gemaakt in allerlei duistere laboratoria, de opdrachtgevers en financiers van deze criminele activiteiten vormen vaak een uiterst professioneel crimineel netwerk.

Bij andere vervalsingen weet de koper vaak wel dat het om namaak gaat, maar patiënten die namaakgeneesmiddelen kopen, verkeren vaak in de overtuiging dat ze een authentiek product krijgen. De producent van de namaakgeneesmiddelen probeert de patiënt dus geld afhandig te maken zonder enige scrupules te hebben wat hun leven of gezondheid betreft.

Wie lijdt er schade door namaakproducten?

Elk product dat geld oplevert wordt vervalst, zowel geneesmiddelen onder octrooi als generische geneesmiddelen – geneesmiddelen die onder een andere naam worden verkocht, als het octrooi van de oorspronkelijke fabrikant is verstreken. Vooral dure voorschriftplichtige geneesmiddelen voor de behandeling van aandoeningen zoals aids of kanker zijn heel interessant voor deze duistere 'zakenlieden'. In het algemeen zijn antibiotica waarschijnlijk de geneesmiddelen die het meest worden nagemaakt. Lifestyle geneesmiddelen, zoals producten voor de behandeling van erectiestoornissen, staan hoog op de lijst. Alle patiënten lopen dus risico's, ten minste in theorie, ook al heeft de overheid voorzorgsmaatregelen getroffen. Zo moeten patiënten in Duitsland beter geïnformeerd worden over geneesmiddelen kopen op internet en op hun hoede zijn als ze geneesmiddelen kopen in het buitenland.

Wat zijn namaakgeneesmiddelen?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) en de International Federation of Pharmaceutical Manufacturers’ Associations (IFPMA) definiëren een namaakgeneesmiddel als een geneesmiddel dat met frauduleuze opzet onjuist is geëtiketteerd wat de identiteit en/of bron betreft.

In gewone taal zijn het geneesmiddelen die helemaal niet afkomstig zijn van de oorspronkelijke fabrikant of niet in de vorm waarin ze worden geleverd aan de patiënt. Juiste en wettelijke veranderingen uitgevoerd na de fabricage tellen niet in dit verband. Ze variëren van 'complete' namaakproducten, die de vervalser van begin tot eind heeft gefabriceerd, tot authentieke producten waarvan de vervaldatum illegaal is verlengd. Enkele voorbeelden van namaakgeneesmiddelen zijn producten:

die het juiste werkzame bestanddeel bevatten, maar in een te lage of hoge concentratie
waarvan de vervaldatum is gewijzigd
die geen werkzame bestanddelen bevatten
die een ander werkzaam bestanddeel bevatten dan vermeld op het etiket of
die worden verkocht met een valse verpakking, blisterverpakking en/of bijsluiter.

Helaas kunnen leken en ook artsen of apothekers zonder verdere informatie niet zien dat het om namaakgeneesmiddelen gaat.

Zijn er tweederangsproducten die vergelijkbaar zijn met namaakproducten?

We zien steeds vaker dat criminele organisaties producten aanbieden die volgens hen gelijkwaardig zijn aan bepaalde authentieke producten of de werkzame bestanddelen daarin. Om mogelijke misverstanden te voorkomen: generische geneesmiddelen zijn producten die worden verkocht onder een andere naam nadat het octrooi van de oorspronkelijke fabrikant is vervallen. Er zijn veel degelijke farmaceutische ondernemingen die generische geneesmiddelen produceren met een kwaliteit die vergelijkbaar is met het oorspronkelijke geneesmiddel en in overeenstemming met de wet. Producenten van generische geneesmiddelen kunnen ook het slachtoffer worden van namaak. Maar als een dubieuze onderneming u op internet voorschriftplichtige geneesmiddelen aanbiedt zonder om een voorschrift te vragen en zegt dat deze gelijkwaardig zijn aan een product dat u kent, dan moet u inderdaad heel goed op uw tellen passen. Informeer naar betrouwbare internetapotheken, voordat u online geneesmiddelen bestelt.

Wat zijn de risico's voor de gezondheid?

Mensen nemen medicijnen in om een ziekte te behandelen en weer beter te worden. Het spreekt voor zich dat een vervalser er niet naar streeft om een geneesmiddel te produceren met dezelfde hoge kwaliteit als het oorspronkelijke product. De gevaren van namaakproducten zijn zonneklaar. Juist omdat ze namaak zijn, kunnen ze schade opleveren voor de patiënt of consument, bijvoorbeeld omdat ze giftige stoffen of onzuiverheden bevatten. Maar los van die overduidelijke voorbeelden zijn namaakproducten hoe dan ook meestal van mindere kwaliteit. Dat kan zijn omdat ze niet goed worden gefabriceerd of omdat ze niet in de juiste omstandigheden worden bewaard. En zelfs als het product werkzame bestanddelen bevat, kan de kwaliteit of hoeveelheid daarvan onvoldoende zijn. Het gevolg daarvan kan zijn dat een vaccinatie of test niet werkt of dat de gebruiker resistent wordt tegen het authentieke werkzame bestanddeel. Er zijn per slot van rekening goede redenen waarom er zo'n uitvoerige procedure bestaat voor het testen, registreren en toezicht houden op geneesmiddelen.

Tot slot kunnen er, zelfs bij geneesmiddelen met de juiste samenstelling, aanzienlijke risico's en schade ontstaan door onjuiste informatie over de indicaties, het gebruik, enz. In sommige gevallen voegt de producent gevaarlijke stoffen toe aan het namaakproduct om een 'effect' (of eerder een bijwerking zonder therapeutische waarde) te verkrijgen, dat lijkt op die van het oorspronkelijke product. Een namaakgeneesmiddel innemen, komt eigenlijk altijd neer op Russische roulette spelen.

Voorbeelden

Misselijkheid is een onvermijdelijke bijwerking van een authentiek product dat wordt ingenomen om een zeer ernstige aandoening te behandelen. De patiënten die op dit geneesmiddel vertrouwen en het regelmatig innemen, weten dat. Producenten van namaakproducten kunnen met opzet een hoeveelheid van een giftige stof toevoegen om een soortgelijke bijwerking te veroorzaken, zodat de patiënten denken dat ze het echte geneesmiddel gebruiken.
Een namaakproduct tegen erectiestoornissen bevat een gewijzigde vorm van het oorspronkelijke werkzame bestanddeel, die niet is getest in klinische onderzoeken. De producent van het namaakproduct kan ook een aantal werkzame bestanddelen combineren. Het namaakproduct kan een 'zichtbaar' effect hebben, misschien zelfs een ogenschijnlijk 'beter' effect dan het echte geneesmiddel, omdat de dosis opzettelijk is verhoogd – maar de patiënt weet niet wat hij heeft ingenomen (en in welke dosering) en wat de effecten op lange termijn zullen zijn.

Herkennen

Hoe kan ik mezelf beschermen tegen namaakproducten?

Patiënten zijn niet weerloos tegen namaakproducten. De beste manier om zichzelf te beschermen is om sceptisch te staan tegenover dubieuze aanbiedingen. De kernvraag is: Kan ik de leverancier vertrouwen? In het algemeen zijn geneesmiddelen in Duitsland alleen verkrijgbaar bij de apotheek. Bovendien mag de apotheek veel geneesmiddelen alleen verstrekken op voorschrift van een dokter. Dat staat dan vermeld op de verpakking ('alleen verkrijgbaar in de apotheek' of 'uitsluitend op voorschrift'). De apotheek waar u uw geneesmiddelen koopt, is dus een betrouwbaar adres. Duitsland kan met recht en reden trots zijn op de veiligheid en kwaliteit van zijn geneesmiddelenleveranciers.

Als een particulier u producten aanbiedt die alleen in de apotheek verkrijgbaar zijn (bijv. op eBay, in de discotheek, sportzaal of zelfs in de rode buurt), moet u dat aanbod niet alleen afslaan, maar het ook melden aan de betreffende autoriteiten.

Let op als u op internet bent of op reis gaat

Veel mensen in België kopen voorschriftplichtige geneesmiddelen op internet, zonder dat er om een voorschrift wordt gevraagd. Vaak wordt het 'geneesmiddel' dat ze ontvangen niet eens geleverd in de voorgeschreven verpakking en of met de laatste bijsluiter ('informatie voor de gebruik(st)er'). Zo roekeloos zijn, kan u duur komen te staan! Vergeet niet dat het vaak moeilijk is om te zien wat het echte product is en wat namaak. En zelfs als de tablet (of de verpakking) er net zo uitziet als anders, is dat geen garantie dat het om een echt geneesmiddel gaat. Vervalsers zijn heel goed in hun vak! Ze kunnen producten maken die een leek zonder gedetailleerde informatie niet van echt kan onderscheiden. De meeste namaakgeneesmiddelen in België worden via internet verhandeld. Er bestaan legale, betrouwbare online apotheken, maar er zijn ook veel dubieuze leveranciers op internet.

Meer informatie hierover vindt u op de pagina Online kopen.

Als u producten koopt terwijl u in het buitenland bent, moet u altijd controleren of de leverancier wel betrouwbaar is. Het is altijd beter om voor vertrek een eigen 'reisapotheek' samen te stellen, op advies van uw dokter of apotheker. Als u verdachte farmaceutische producten in uw bezit hebt, vraag dan altijd uw dokter of apotheker om advies, vooral als u het gevoel hebt dat de effecten van het product anders zijn dan u gewend bent, of als de verpakking er vreemd uitziet.

Parallelle invoer

Vanwege de verplichte wetgeving is het mogelijk dat er 'parallelle invoer' is. Dat betekent dat importeurs een authentiek product uit een ander land van de Europese Economische Ruimte kunnen invoeren en de oorspronkelijke verpakking kunnen vervangen door hun verpakking of er een toepasselijk label op zetten, zodat ze de producten in hun eigen land kunnen distribueren. Als de parallelle importeur een product van Bayer Healthcare in zijn eigen verpakking distribueert, kunnen we ons natuurlijk geen mening vormen over de authenticiteit van het product op basis van de verpakking. Als parallel ingevoerde geneesmiddelen worden omgepakt, moet in ieder geval op de (nieuwe) verpakking staan welke onderneming verantwoordelijk is voor de ompakking. Uw apotheker kan u daar meer details over geven.

Wees attent op namaak!

Namaakgeneesmiddelen zijn in de laatste jaren een ernstig en wereldwijd probleem geworden. Zelfs in landen met strenge wettelijke vereisten voor de productie en marketing van farmaceutische producten, kunnen de patiënten dat probleem niet negeren, bijvoorbeeld wanneer ze op internet of op reis in het buitenland geneesmiddelen kopen.

Namaakgeneesmiddelen kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid van nietsvermoedende gebruikers en hun leven zelfs in gevaar brengen. Alleen patiënten die goed geïnformeerd zijn, kunnen zichzelf beschermen tegen de risico's en ervoor zorgen dat ze de beste behandeling voor hun aandoening krijgen.

Met een onderzoeksbudget van meer dan een miljard euro per jaar zet Bayer Healthcare zich ervoor in om patiënten de best mogelijke behandeling voor hun aandoeningen te bieden. De onderneming beschouwt het daarom als haar plicht om op te komen voor de veiligheid van de patiënt en de patiënten te beschermen tegen de gevaren die het namaken van geneesmiddelen inhoudt. Tegelijkertijd wil Bayer Healthcare ervoor zorgen dat de goede reputatie van de onderneming en haar producten niet wordt geschaad door misbruik en namaakgeneesmiddelen. Hier leest u meer over de verbintenis van Bayer Healthcare.

Op de volgende pagina's staat informatie over namaakgeneesmiddelen en de mogelijkheden om u daartegen te beschermen. Iedereen die online geneesmiddelen koopt, moet zich sterk bewust zijn van de gevaren die daarmee gepaard gaan.

Achtergrond
Namaken is bijzonder lucratief voor dubieuze zakenlui.

Namaakproducten herkennen
De patiënten zijn niet weerloos tegen namaakproducten. De beste manier om zichzelf te beschermen is om sceptisch te staan tegenover dubieuze aanbiedingen.

Online kopen
Door hun naïviteit hebben talloze lichtgelovige kopers op internet een nare verrassing gekregen.

Nieuws
Nieuws over namaakproducten uit alle delen van de wereld.

Infotheek
Brochures en andere documenten om te downloaden.

Online kopen

Slordig gebruik van internet heeft bij vele lichtgelovige gebruikers tot nare verrassingen geleid. Criminele organisaties weten ook welke voordelen internet biedt. Talloze lichtgelovige patiënten zijn opgelicht toen ze op eBay of andere internetwinkels van (zogenaamde) particulieren producten kochten die alleen in de apotheek verkocht mogen worden. Of ze zijn ingegaan op een van de ontelbare spammails waarin hoofdzakelijk reclame wordt gemaakt voor geneesmiddelen tegen erectiestoornissen.

Om juridische en politieke redenen is de verkoop van geneesmiddelen via internet en per postorder in veel landen sterk geliberaliseerd. Uiteraard bestaan er legale, betrouwbare online apotheken, maar er zijn natuurlijk ook een hoop 'zwarte schapen' op het net. Het kan zelfs handig lijken om gebruik te maken van de 'dienstverlening' die deze frauduleuze leveranciers aanbieden - vooral bij aandoeningen waar sommige mensen zich voor schamen, zoals erectiestoornissen. Deze personen leveren voorschriftplichtige geneesmiddelen zonder voorschrift van een dokter. Een deel van deze geneesmiddelen tegen erectiestoornissen werkt inderdaad. Meestal bevat het namaakproduct echter andere werkzame bestanddelen en hulpstoffen dan op de bijsluiter staat. Dan wordt de patiënt een weerloze proefpersoon die onvoorspelbare gezondheidrisico's loopt.

Denk erom: het product dat u koopt van illegale leveranciers, dat een authentiek product zou zijn of gelijkwaardig aan een bepaald geneesmiddel (een generisch product), is het geld niet waard en kan bovendien zeer gevaarlijk zijn voor uw gezondheid en die van uw gezin!

Probleem wereldwijd

De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) schat dat minder dan één procent van de verkochte geneesmiddelen in Europa, de Verenigde Staten en andere even hoog ontwikkelde landen namaak zijn. In de ontwikkelingslanden is de situatie echter heel anders: Volgens deskundigen is tot tien procent van de verkochte geneesmiddel daar namaak. Het probleem is ernstiger in landen waar de autoriteiten weinig toezicht uitoefenen. In sommige landen van het voormalige Sovjetblok is meer dan twintig procent van alle geneesmiddelen die in de handel worden gebracht namaak, terwijl dat in bepaalde gebieden in Afrika, Azië en Zuid-Amerika zelfs meer dan dertig procent is. Als we kijken naar deze algemene cijfers, moeten we niet vergeten dat de omvang van het probleem sterk kan verschillen van gebied tot gebied in bepaalde landen en ook afhankelijk kan zijn van tijdelijke aanbiedingen. Ongeveer vijftig procent van de producten die wereldwijd – en daarom ook aan Duitsland – worden geleverd door dubieuze online geneesmiddelenleveranciers die hun echte adres niet bekendmaken, is echter namaak.

Niemand weet zeker of en in hoeverre de bekende gevallen slechts het topje van de ijsberg zijn. We kunnen echter op zijn minst uit de trend afleiden dat het probleem van namaakgeneesmiddelen in onze geglobaliseerde wereld niet langer beperkt blijft tot de ontwikkelingslanden.

Natuurlijk kopen vakantiegangers geneesmiddelen als ze in het buitenland zijn (en soms brengen ze wat mee voor familie en vrienden, ook als dat verboden is). De traditionele marktstructuren en verkoopkanalen worden geliberaliseerd om de prijzen te verlagen door nieuwe leveranciers te introduceren. En wat ook belangrijk is: het internet heeft de marketing en levering van alle soorten goederen geglobaliseerd.

De tragische gevolgen van namaakgeneesmiddelen

De verspreiding van namaakgeneesmiddelen heeft vaak gruwelijke consequenties:

Volgens rapporten zijn er in 1990 meer dan honderd kinderen overleden in Nigeria, nadat ze hoestsiroop hadden gekregen die was verdund met giftige oplosmiddelen.
Vijf jaar later stierven ongeveer 2.500 mensen nadat ze waren ingeënt met een zogenaamd vaccin tegen meningitis, dat alleen water bevatte.
In Kenia en een aantal Zuid-Aziatische landen bleken zogenaamde geneesmiddelen tegen malaria geheel onwerkzaam te zijn. En in Haïti stierven in 1996 minstens 59 kinderen na een behandeling met een zogenaamd koortswerende namaaksiroop.

Meer informatie is verkrijgbaar via de links op de pagina 'Organisaties, verenigingen en autoriteiten'.

Organisaties

Organisaties, verenigingen en autoriteiten

Namaakproducten zijn een wereldwijd probleem dat uitsluitend op internationaal niveau kan worden opgelost. Tegelijkertijd wordt elke staat en elke onderneming opgeroepen om 'zijn huiswerk te doen'.

Het is belangrijk dat de namaak systematisch wordt opgespoord en, bovenal, doeltreffend wordt vervolgd. De oprichting van de geschikte nationale en internationale structuren en netwerken en de invoering van doeltreffende wetten, met name strenge straffen, zal voorrang krijgen in de komende jaren. Bovendien moeten de betreffende instellingen en autoriteiten, en ook kopers van namaakproducten, bewust worden gemaakt van het probleem. Ten slotte moeten we overwegen of de recente, meer liberale politieke richtlijnen voor de fabricage en marketing van farmaceutische producten de productie van namaakgeneesmiddelen niet juist aanmoedigen.

Wat belangrijk is voor de patiënt is niet het imago van het merk, maar de kwaliteit van het echte product achter dat imago, als het product wordt gebruikt. Er kunnen maar weinig kopers zijn van namaakgeneesmiddelen voor eigen gebruik die niet tegelijkertijd het slachtoffer zijn geworden van fraude.

Door de internationale aard van deze kwestie en de enorme economische verliezen die ze veroorzaakt, staat dit onderwerp vrijwel overal ter wereld op de agenda. De hoeveelheid publicaties, van persberichten en artikels van deskundigen, tot seminars en verklaringen van de getroffen organisaties, is bijna overweldigend. Hier zijn een paar links naar instellingen die het probleem van namaakgeneesmiddelen aanpakken.

Organisations internationales

Algemeen

België

Agence Fédérale des Médicamments et des Produits de Santé