20 september 2015

Vrouw en hart: Vrouwen worden het meest getroffen door cardiovasculaire aandoeningen

Week van het Hart van 21 tot 27 september 2015

Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in België. Velen denken echter dat dit vooral een mannenzaak is. Nochtans is het de meest voorkomende doodsoorzaak bij vrouwen (met op de tweede plaats kanker. Bij mannen is dit net omgekeerd.) In Europa sterven meer vrouwen aan hart- en vaatziekten dan aan borstkanker. In België sterven elk jaar 17.000 vrouwen door een cardiovasculair accident in tegenstelling tot 14.000 mannen.

Gezien deze vaststelling is het noodzakelijk om cardiovasculaire preventie en de sensibilisering van vrouwen hoog op de agenda te plaatsen en bovendien te herinneren aan het belang van screening op cardiovasculaire risicofactoren bij vrouwen. Omdat vrouwen minder beschermd zijn na de menopauze en later een behandeling starten door de atypische symptomen, hebben vrouwen lagere overlevingskansen dan mannen en herstellen ze moeilijker van een cardiovasculair accident. Bovendien zien we de voorbije decennia grote veranderingen in de levensstijl van vrouwen, zoals onevenwichtige voeding, overgewicht, roken, stress, te weinig lichaamsbeweging en professionele activiteit. Deze factoren hebben een grote invloed op het achteruitgaan van de cardiovasculaire gezondheid van vrouwen.

 

Daarom organiseert de Belgische Cardiologische Liga de 36ste editie van de Week van het Hart van 21 tot 27 september 2015 onder het thema ‘Vrouw en hart’. We moeten werk maken om vrouwen en de medische wereld te informeren en te sensibiliseren over de specifieke risicofactoren van hart- en vaatziekten en de noodzaak voor vrouwen om deze vroegtijdig op te sporen. Vrouwen zullen dus niet meer vergeten worden als het gaat over cardiovasculaire aandoeningen.

 

Daarnaast zullen diverse informatieve en sensibiliseringsactiviteiten plaatsvinden tijdens de Week van het Hart, die loopt van 21 tot 27 september. Deze activiteiten worden over het hele land georganiseerd, in het bijzonder in de cardiale revalidatiecentra. Voor meer informatie over de voorziene activiteiten, kan u terecht op de website van de Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be/ Daar zal u het persdossier vinden met onder meer een agenda met de geplande activiteiten en een infobrochure die kan gedownload worden.

De sensibiliseringsactiviteiten zijn reeds van start gegaan. Het NeHRanetwerk verenigt actieve vrouwen die te maken hebben met human resources. Samen met de Belgische Cardiologische Liga organiseren ze een preventiesessie waarop vrouwen die verantwoordelijk zijn voor human resources gewezen worden op de cardiovasculaire risicofactoren bij actieve vrouwen. Vrouwen met stressvolle jobs lopen een hoger risico om hart- en vaatziekten te ontwikkelen. De missie van NeHRa is het ondersteunen van degenen die verantwoordelijk zijn voor human resources, hen hulp en advies bieden en het uitwisselen vergemakkelijken van de praktische informatie en vaardigheden door middel van informele sessies.

 

De Belgische Cardiologische Liga nodigt alle vrouwelijke journalisten uit om de badge van de Week van het Hart te dragen en hun steun te delen via sociale media met gebruik van de hashtags #WeekvanhetHart #Vrouwenhart zodat vrouwen niet langer vergeten worden als het gaat over hart- en vaatziekten.

 

Anatomische verschillen

 

Een hartinfarct wordt spontaan geassocieerd met mannen van middelbare leeftijd die roken, weinig bewegen en een buikje hebben. Vrouwen overlijden echter vaker aan een hartinfarct of een hersentrombose dan mannen. Volgens de meest recente Europese statistieken (2012) zijn hart- en vaatziekten de oorzaak van 52% van de overlijdens bij vrouwen (tegenover 42% bij mannen)2 en 10% zijn jonger dan 65 jaar.3 Een Cerebro Vasculair Accident (CVA) is ook een veel voorkomende doodsoorzaak. In dit geval is de prognose voor vrouwen opnieuw minder gunstig dan voor mannen. Coronair hartlijden is de eerste doodsoorzaak (21%) gevolgd door een beroerte (CVA) (15%)4.

Ten slotte zijn de kransslagaders die het hart van vrouwen met zuurstof voorzien smaller en dus verstoppen deze makkelijker. Dit betekent dat vernauwingen in de kransslagaders sneller tot klachten kunnen leiden.

 

Atypische symptomen

 

Enerzijds voelen vrouwen niet altijd dezelfde symptomen als mannen tijdens een hartinfarct. Anderzijds denken we dat vrouwen minder vatbaar zijn voor hart- en vaatziekten. Hierdoor gaan vrouwen, hun  omgeving en zelfs een arts de symptomen die vrouwen vermelden minder gemakkelijk en minder snel associëren met een acuut hartprobleem en dreigen daardoor zowel de diagnose als de behandeling vertraging op te lopen. Hevig drukkende pijn op de borst is het belangrijkste symptoom van een hartinfarct. Deze pijn op de borst kan echter afwezig zijn en dit fenomeen treedt vaker op bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwen vermelden dan doorgaans andere en meerdere symptomen die misleidend kunnen zijn zoals: kortademigheid, misselijkheid, braken, transpiratie, vermoeidheid of zwakte, pijn in de bovenrug, de onderkaak of de hals, een angstig gevoel. Het is dus belangrijk om vrouwen evenals gezondheidswerkers te informeren over deze specifieke symptomen.

« Hevig drukkende pijn op de borst is het belangrijkste symptoom van een hartinfarct. Deze pijn op de borst kan echter afwezig zijn en dit fenomeen zien we vaker bij vrouwen. Vrouwen hebben dan doorgaans andere en meerdere symptomen wat misleidend kan zijn en tot vertraging in diagnose en behandeling kan leiden », zegt Dr. Sofie Gevaert, Cardioloog, Adjunctkliniekhoofd Hartcentrum, (UZ Gent)

 

Cardiovasculaire risicofactoren: sommige factoren zijn voor vrouwen riskanter!

 

De cardiovasculaire risicofactoren bij mannen en vrouwen zijn weliswaar dezelfde (hoge bloeddruk, diabetes, overgewicht, gebrek aan lichaamsbeweging, verhoogde cholesterol, roken, stress en familiale voorgeschiedenis) maar enkele risicofactoren hebben meer impact bij de vrouw dan bij de man :

- Hoge bloeddruk

- Diabetes: risico x 3 bij vrouwen tegenover x 2 bij mannen

- Roken bij jonge vrouwen

 

Bij jonge vrouwen zien we meer en meer een cluster van risicofactoren optreden zoals een gebrek aan beweging, roken, stress, zwaarlijvigheid en ongezonde voeding. Psychosociale stress heeft eveneens een negatieve invloed op de prognose na een hartinfarct bij een jonge vrouw.

 

Het hormonale leven van vrouwen vraagt ook aandacht tijdens drie cruciale momenten van hun leven : eerste anticonceptie, zwangerschap en menopauze. In de periode vóór de menopauze vormen natuurlijke oestrogenen een beschermende factor voor de slagaders en het hart. Bij jonge vrouwen met meerdere risicofactoren, kan het beschermend effect van de oestrogenen teniet gedaan worden en kan een hartinfarct op jonge leeftijd optreden. Vrouwen met een vroege menopauze lopen meer risico dan vrouwen met een natuurlijke en late menopauze. Uitzonderlijk kan een hartinfarct optreden bij een jonge vrouw zonder risicofactoren als gevolg van een scheur van de kransslagader. « Vrouwen na de menopauze kunnen bij zeer hevige emoties een infarctbeeld met een (meestal tijdelijke) vermindering van de hartspierfunctie ontwikkelen. De oorzaak ligt hier niet in een vernauwing door atherosclerose, maar door een spasme thv de kransslagaders”, zegt Dr. Catherine De Maeyer, cardioloog gespecialiseerd in hartrevalidatie (UZA), voorzitter van de Belgische Werkgroep voor Cardiovasculaire Preventie en Revalidatie (BWGCPR).

 

8 tips om het hart van de vrouw beter te beschermen

 

1. Stop met roken: tabak is een risicofactor voor vernauwing van de slagaders, zowel ter hoogte van het hart als van de hersenen.

 

2. Eet gezond:

  • Eet gevarieerd
  • Minder vet
  • Minder verzadigde vetten
  • Meer vezels
  • 400 g fruit en groenten per dag

 

3. Let op uw gewicht: Meet uw BMI (Body Mass Index). Die berekent u door uw gewicht (in kg) te delen door uw lengte (in meter) tot de tweede macht. Bijvoorbeeld : Ik ben 1,70 m groot en weeg 65 kg → BMI = 65 / (1,7)² = 22,5

Meet uw buikomtrek. Praat erover met uw arts als uw buikomtrek gelijk is aan of groter is dan 80 cm.

 

4. Let op uw bloeddruk:

  • Als u zelf een voorgeschiedenis van hoge bloeddruk hebt, ook tijdens een zwangerschap
  • Bij elk doktersbezoek
  • Regelmatig vanaf 55 jaar

 

5. Beweeg voldoende: 30 minuten stevig stappen per dag beschermt uw hart en slagaders reeds.

 

6. Hou stress onder controle: zoek een evenwicht tussen actieve periodes en momenten van ontspanning. Zorg voor voldoende kwaliteitsvolle nachtrust.

 

7. Hou rekening met de voorgeschiedenis van hart- en vaatziekten in de familie : als een naaste verwant een hartinfarct of hersentrombose heeft gehad of eraan overleden is, besef dan dat u extra risico loopt.

 

8. Onderschat de symptomen van een hartaanval of een beroerte niet. Leer ze herkennen.

 

“Als vrouw zorgen we vaak beter voor anderen dan voor onszelf. De signalen van een hartaanval zijn anders dan bij mannen. Bij vrouwen ligt de pijngrens ook anders. Ze gaan veel later naar de dokter en soms zelfs te laat. Onze hartslagaders zijn ook dunner dan die van mannen en zijn dus moeilijker te herstellen. Luister dus altijd naar je lichaam”, besluit Dr. Martine Antoine, Diensthoofd Cardiochirurgie (Erasmus Ziekenhuis ULB, Brussel).

 

 

Over de Belgische Cardiologische Liga

De Belgische Cardiologische Liga, die werd opgericht in 1968, wil een informatie- en uitwisselingsplatform zijn rond cardiovasculaire aandoeningen voor de patiënten. Zij levert al meer dan 45 jaar strijd ter voorkoming van harten vaatziekten, zowel op het niveau van de primaire preventie (bij het grote publiek en alle personen die met deze aandoeningen te maken kunnen krijgen) als van de secundaire preventie (bij patiënten die werden getroffen door een hart- of vaataandoening). Naast deze essentiële preventietaak wil de Belgische Cardiologische Liga ook grootschalige informatie verspreiden over zowel de preventieproblemen en hart- en vaatziekten in het algemeen, als de opsporing en « screening » van deze aandoeningen. Tot slot helpt de Liga hartlijders elke dag om zich opnieuw aan te passen op sociaal, familiaal en professioneel niveau en werkt zij samen met patiëntenverenigingen in het hele land. Voor meer informatie : info@liguecardioliga.be – www.cardiologischeliga.be Partners van de Week van het Hart, warenhuisketen Lidl en Becel, voeren al verschillende jaren gericht actie om consumenten aan te zetten tot een evenwichtige levensstijl.